Wat is oorsmeer?

Hoewel veel mensen het als een grote ergernis zien, heeft oorsmeer een aantal belangrijke functies binnen ons oor. Ieder gezond oor bevat oorsmeer, wat wordt aangemaakt door tal van kliertjes en de gehoorgang zelf. Het oorsmeer dient als een beschermlaagje in de gehoorgang, die van zichzelf erg dun en kwetsbaar is. Deze kliertjes en gehoorgang zorgen tevens voor de afvoer van oorsmeer, wat in sommige gevallen problemen met zich mee kan brengen. Wat is oorsmeer? Welke functies heeft oorsmeer binnen ons oor? En wat zijn de problemen die kunnen ontstaan bij de productie of afvoer van het oorsmeer binnen ons oor? In dit artikel gaan we hier dieper op in.

Oorsmeer staat bekend als ‘cerumen’, wat een samenstelling is van de Latijnse woorden ‘cera’ (was) en ‘aurium’ (van de oren). In het klassieke Latijn spreekt men van een samenstelling uit ‘sordes’ (viezigheid) en ‘aurium’ (van de oren). Sommige artsen willen nog wel eens kiezen voor deze klassieke benaming, in plaats van de modernere variant.

Hoe ontstaat oorsmeer?

Voor we naar de functies van oorsmeer kunnen kijken, is het belangrijk te begrijpen hoe oorsmeer aangemaakt wordt in ons oor. Het buitenste deel van gehoorgang in ons oor bevat vele kliertjes, die het oorsmeer aanmaken. Oorsmeer op zichzelf is een samenstelling van talg, haartjes uit het oor en huidschilvers, waaruit de plakkerige substantie ontstaat. Opvallend genoeg bestaan er twee verschillende soorten oorsmeer op de wereld, de Europeaanse/Afrikaans en de Aziatische vorm van oorsmeer. De eerste staat voornamelijk bekend als een vochtig type oorsmeer met een bruingele kleur. Aziatisch oorsmeer is juist veel droger, bevat een grijze kleur en is enigszins korrelig.

Wanneer u ouder wordt veranderen de eigenschappen van uw oorsmeer. Zo zal de kleur van uw oorsmeer veranderen en wordt de soepele massa steeds korreliger.

Functies van oorsmeer

Zoals in de inleiding van dit artikel al werd aangehaald, heeft oorsmeer verschillende functies binnen ons oor. Omdat de huid van de gehoorgang erg dun en kwetsbaar is, probeert het lichaam dit uit zichzelf te beschermen tegen beschadigingen en uitdroging. Dit doen we door oorsmeer te produceren, wat daarbij ook vocht, vuil, insecten en bacteriën van buitenaf tegenhoudt door ze op te vangen en direct af te voeren. Als er teveel oorsmeer in de gehoorgang wordt aangemaakt, verdwijnt dit over het algemeen vanzelf.

Enerzijds doordat de huid van de gehoorgang continu vernieuwd wordt en er daarbij oorsmeer wordt meegenomen naar buiten, anderzijds door de masserende bewegingen van het kaakgewricht als u kauwt, praat of bijvoorbeeld slikt. De bewegingen nemen het oorsmeer mee naar buiten, alwaar u dit met bijvoorbeeld een wattenstaafje uit de oorschelp kunt verwijderen.

Problemen met oorsmeer

Er zijn eigenlijk twee mogelijk problemen die kunnen optreden op het gebied van oorsmeer, ofwel wordt er teveel oorsmeer geproduceerd, ofwel kan het oorsmeer niet goed worden afgevoerd uit de gehoorgang waardoor er een ophoping ontstaat. In een normale situatie houdt de natuurlijke werking van het lichaam de balans op peil, door evenveel oorsmeer af te voeren als er wordt aangemaakt. Door bijvoorbeeld geregeld oordoppen of een gehoorapparaat te dragen, wordt het oorsmeer tegengehouden en kan er een dikke prop oorsmeer aan het einde van uw gehoorgang ontstaan. Dat is echter niet de enige oorzaak van een verstopping als gevolg van een haperende afvoer van het oorsmeer. Ook wanneer u droog en hard oorsmeer heeft, last heeft van eczeem, diabetes of bijvoorbeeld veel haar in uw oor heeft, kan een verstopping ontstaan.

Laat u bij problemen met oorsmeer altijd helpen door een erkende arts en probeer het vooral niet zelf op te lossen. Wanneer u teveel peutert met bijvoorbeeld een pen, haarspeld of wattenstaafje, kunnen de klachten verergeren of nieuwe klachten ontstaan. Het beschadigd namelijk vaan de huid en in plaats van het oorsmeer te verwijderen, duwt u dit verder naar binnen.

U herkent overtollig of vastzittend oorsmeer onder meer aan een pijnlijk gevoel of jeuk in uw oor, zogenaamde oorsuizen, duizeligheid, slechter horen en een verstopt gevoel in uw oor. Deze klachten kunnen los voorkomen, maar ook als combinatie. In het ergste geval krijgt u te maken met een gehoorgangontsteking, als gevolg van een beschadigde huid in de gehoorgang en een overschot aan oorsmeer.

Oorsmeer als hulpmiddel

Naast de functie van oorsmeer binnen ons oor zelf, zoals dit hierboven beschreven is, wordt het oorsmeer ook op andere manieren gebruikt als hulpmiddel. Zo kan oorsmeer als remedie gebruikt worden tegen bijvoorbeeld gebarsten lippen. Dit is vanzelfsprekend geen populair hulpmiddel, omdat oorsmeer vaak een bittere en vieze smaak met zich meebrengt. Voor mensen die in de wildernis leven en niet de beschikking hebben over bijvoorbeeld vaseline is dit een prima, extra functionaliteit van het oorsmeer in hun oor.